ATLAS ULUSLARARASI DENİZCİLİK

Önce Güven

Güven

Kalite

Teknik

shape image

DENİZCİLİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ

Burada DENİZCİLİK TerİMLERİNİ ve Bu TERİMLERE AİT AÇIKLAMALARI BULABİLİRSİNİZ.

A

ABORDA

Bir teknenin diğer bir tekneye veya bir iskeleye,rıhtıma tamamen bordasını vererek yanaşması.

A

ALABANDA

Teknenin su kesiminden yukarıda bulunan iç kısmı.

A

ALABORA OLMAK

Bir teknenin deniz veya limanda ters dönmesi.

A

ALARGA

Teknenin açıkta olduğunu ifade eder.

A

ALESTA

Bir işin yapılmasına hazır ol komutu.

A

ANA YELKEN

Herhangi bir yelkenli teknenin temel yelkeni.

A

ANELE

Halatları bağlamak veya zincirleri kilitlemek için sabit mapalardan geçirilmiş demir halka.

A

APAZ

Rüzgarı tekneye yandan alarak yapılan seyir.

A

APİKO

Demirin çekilip tam dipten ayrıldığı an.

A

ARMA

Teknenin tipinin belirlenmesini sağlayan direk ve yelkenleri ile ilgili tüm özellikleri kapsayan genel terim.

A

AVARA

Gemi veya sahile yanaşmış bir teknenin buradan hareket etmesi için verilen komut.

 
B

BABA

İskele ve rıhtımlarda tekneleri bağlamak için kullanılan,ağaç ve deöirden yapılma kısa sütunlar.

B

BAĞ

İki halatı birbirine veya bir halatı bir objeye sabitlemek için yapılan düğüm.

B

BALANÇİNA

Yatlarda yelken indirilirken veya basılırken,bumbanın ağırlığını taşıması için kullanılan halat.

B

BALON

Yatların ana direği önüne gönderli veya göndersiz olarak çekilen üç köşeli,hafif yelken.

B

BAŞ HALATI

Teknenin başından ileri doğru vewrilen,teknenin geri gitmesini önleyen halat.

B

BAŞ(PRUVA)

Teknenin en ön kısmı.

B

BAŞTANKARA

Teknenin başının sahile dik gelecek şekilde bir iskeleye yanaşması.

B

BAYILMA

Teknenin bir yana doğru yatması içim kullanılan terim.

B

BERMUDA(MARKONİ)ARMA

Ana yelkenin üçgen biçiminde olduğu yelken grubu.

B

BORDA

Teknelerin dış tarafta ve su kesiminden yukarıda kalan yan tarafları.

B

BORDA SEYİR FENERLERİ

Gece yol alan bir teknenin her iki yanında taşıması gereken yeşil(sancak) ve kırmızı(iskelele) seyir fenerleri.

B

BROŞ ATMAK

Bir yelkenli teknenin,rüzgar pupadan veya kıç omuzluktan gelirken rüzgara doğru dönme isteği.Bu istek tekneyi bir anda rüzgara çevirerek tehlikeli bir pozisyona girmesine neden olabilir.

B

BUMBA

Yelkenin alt kısmının bağlandığı direk parçası.

                                                                                                                                    
C

CAMADAN

Halatlar ile bağlanarak yelkenin işlemez hale getirilen bölümü.Böylece çok sert havalarda yelken alanı küçültülmüş olur.

C

CAMADAN BAĞI

İki halatın giriş ve çıkış uçları aynı tarafta kalacak şekilde bağlanması.Denizde kullanılan en yararlı ve yaygın bağlardan biridir.

C

CENOVA

Yarış ve gezi yatlarında kullanılan büyük ön yelken.

C

CİVADRA

Pruvadan ileri doğru uzanan ve ucuna flok yelkenin bağlandığı çubuk.

C

ÇAPARİZ

Gece yol alan bir teknenin her iki yanında taşıması gereken yeşil(sancak) ve kırmızı(iskelele) seyir fenerleri.

C

ÇARMIH

Teknenin direklerini yandan sabitleyen çelik teller.

D

DEMİR(ÇAPA)

Teknenin dalga ve rüzgarla kaymasını engelleyip,onu sabit bir noktada tutması için dizyn edilmiş büyük ve ağır cisim.

D

DEMİR FENERİ

Geceleri,demirli bir tekne tarafından taşınan navigasyon ışığı.

D

DEMİR HALATI

Bir demirin ucuna zincir yerine takılan halat veya ip.

D

DEMİR TARAMASI

Demirin tırnaklarının dibe tam saplanmaması nedeniyle demirin kayması.

D

DEMİR YERİ

Limanda bir teknenin demirlediği ya da bağlandığı yer,rıhtım.

D

DEMİR ZİNCİRİ

Demiri tekneye bağlayan zincir.

D

DEMİRİN TUTMASI

Demirin kollarının deniz dibine saplanması ve kaymayacak şekilde sabitlenmesi.

D

DENİZ ALMANAĞI

Bir navigatörün,gök cisimlerinden yararlanarak yerini bulabilmesi için gerek duyduğu tüm bilginin verildiği,yılda bir yayımlanan kitap.

D

DENİZ MİLİ

1852 metre.

D

DEPLASMAN

Bir teknenin ihtiyacı olan malzeme ve yakıt ile dolu iken taşırdığı su miktarı.

D

DİREK

Yelkenli bir teknede ana amacı yelkenleri taşımak olan dikey çubuk.

D

DİRİSE ETMEK

Denizde,rüzgarın yönünde olan bir değişikliği belirtmek için kullanılan terim.

D

DONANIM

Bir teknede,direği destekleyen,yelkenleri basmak,indirmek,kontrol etmek için kullanılan halatların tamamı.

D

DÜMEN

Yol alan bir teknenin yönünü değiştirmedeki en etkili parça.

D

DÜMEN SUYU

Teknenin suda hareketiyle,arkasında bozduğu ve karıştırdığı su.

D

DÜMENCİ

Teknelerin kaptanı ve kumandanı için kullanılan terim.

                                                                                                                                    
E

EĞLENDİRMEK

Yelkenli bir teknenin çok kuvvetli bir rüzgarda,burnunu sürekli olarak rüzgarla çok dar bir açı yapacak şekilde çevirmesi ve böylece çok az yol yaparak ancak rüzgaraltına kaymadan durması.

E

EL İNCESİ

Karaya yanaşırken,kalın bağlama halatlarını karaya vermek için kullanılan,ucunda bir ağarlık olan ince ip.

                                                                                    
F

FAÇA ETMEK

Yelkeni rüzgarla ters taraftan doldurmak.

F

FARŞ

Sintine üzerindeki döşeme tahtaları.

F

FENER

Tekneleri belli bir tehlikeye karşı uyarmak ve navigasyonlarına yardımcı olmak amacıyla belli bir ışık işareti gösteren bina ve benzeri yapı.

F

FIRTINA FLOKU

Çok kalın yelken bezinden yapılmış ve normal ön yelkenlerin kullanılamayacağı kadar kuvvetli rüzgarlarda basılan bir tür küçük flok.

                                                                                                                                    
G

GEL-GİT

Güneş ve ayın dünya üzerindeki çekimlerinin etkisi ile suların alçalıp yükselmesi.

G

GIRCALA

Teknede çeşitli amaçlarla kullanılan ince halat.

G

GOMİNA

Denizcilikte kullanılan bir deniz milinin onda birine eşit ölçü bürümü.

G

GURCATA

Yelkenli teknelerde direğin üst kısmında,çarmıhları ve yan ıstralyaları iki yana doğru açan metal veya ahşap çıkıntılar.

G

GÜNGÖRMEZ

Yelkenin arka yakası.

G

GÜVERTE

Temel olarak tüm tekne boyunca uzanan düz platforma verilen isim.

H

HALAT

Denizcilikte çevresi 2,5 santimden büyük olan doğal veya sentetik liflerden yapılan kablo.

                                                                                                                                    
I

IRGAT

Teknenin burun kısmına konulan,demiri çekmek için kullanılan aygıt.

I

ISKAÇA

Omurga üzerinde,direğin oturması için yapılmış kare şeklinde oyuk.

I

ISKOTA

Bir yelkenin rüzgarla olan açısını ayarlamak için kullanılan halat.

I

ISTRALYA

Bir teknede sabit donanımın direği baş kıç doğrultusunda destekleyen parçası.

I

IZBARÇO

Bir halatın ucunda halka oluşturacak şekilde atılan bağ.

                                                                                    
İ

İSKELE

Kıçtan bakıldığında teknenin sol tarafı.

İ

İSKELE KONTRA

Yelkenlerini teknenin sol tarafından gelen rüzgara göre ayarlamış olan tekne.

İ

İŞARET FİŞEĞİ

Teknelerde,genelde gece kullanılan ve sorun olduğunu belirten sinyal.

K

KAÇAK

Çok kuvvetli ve ani sağnak.

K

KAFA AÇMAK

Tekneyi rüzgaraltına döndürmek.

K

KALOMA

Teknede bir halat veya zinciri boşlama.

K

KANİNGAM

Yelkenin orta yakasını gerebilmek için kullanılan halat.

K

KARİNA

Teknelerin su kesimlerinin altında bulunan dış kısımları.

K

KARULA KÖŞESİ

Yelkenin ön alt köşesi.

K

KATAMARAN

Genelde yarış amaçlı kullanılan ama son yıllarda gezi amaçlı olanlarıda inşa edilen iki gövdeli tekne tipi.

K

KAVANÇA

Rüzgar arka taraftan alınırken bumbanın bir yandan diğer yana geçmesini sağlayan manevra:teknenin rüzgaraltına dönüş manevrası.

K

KAZIK BAĞI

Üst üste geçen iki göz oluşturulması ile atılan bağ.

K

KEÇ

Bir yavlın tersine mizana direği dümenin önünde olan çift direkli yelkenli tekne.

K

KEMERE

Ölçü olarak teknenin en geniş yeri.

K

KIÇ

Teknenin en arka kısmı.

K

KIÇ ISTIRALYA

Direğin öne doğru gitmesini engelleyen. Teknenin kıçına doğru inen halat.

K

KİLİT

Yelken, mandar, sabit armanın gerekli kısımları ve bir demirin zincire bağlanması gibi bir şeyin sabitlenmesi gereken yerlerde kullanılan, ucunda bir pim bulunan U şeklindeki çelik parça.

K

KNOT

Hızın denizcilikteki birimi. Deniz mili/saat.

K

KOÇBOYNUZU

Teknenin çeşitli yerlerine konulmuş, iki kolu olan ahşap veya metal parça. Bu parçanın kolları etrafına istenen halat dolanarak sabitlenir.

K

KOKPİT – HAVUZLUK

Yat ve küçük teknelerde arka kısımdaki dümen dolabının veya yekenin bulunduğu geniş kısım.

K

KÖRE DÜŞMEK

Dikkatsizlik veya rüzgardaki beklenmedik bir değişme ile yelkenli bir teknenin tam rüzgara dönüp, hiç bir kontrada olmadan kalması.

K

KROPİ BAĞI

Bir makaradan geçen halatın ucuna makaradan çıkmaması için yapılan bağ.

                                                                                                                                    
L

LAÇKA ETMEK

Bir halatı istenilen miktar kadar rahat gitmesi için serbest bırakma.

L

LAVA ETMEK

Bir halatın boşunun alınması, çekilmesi.

L

LUMBOZ

Dairesel bir metal çerçeve ile bunun üzerine sıkıca kapanacak şekilde yapılmış cam bir pencereden oluşan teknenin yan kısımlarına içeri hava ve ışık girmesi için açılan delik.

M

MAKARA

Ortasında dönen bir disk bulunan metal veya tahtadan yapılma, teknede donanım halatlarının yönünü değiştirme veya bir palanga içinde kullanıldığında mekanik yükü azaltmak için kullanılan parça.

M

MANDAR

Direğin tepesinden tek bir tur yaparak aşağı inen ve direk tepesine bir şey basmaya yarayan halat.

M

MANİKA

Çan ağzı şeklinde bir tepesi olan, güverteye monte edilerek bir hava akımını yakalayıp yönlendirmeye yarayan ventilatör.

M

MAPA

Ucunda bir halka olan vida. Teknenin çeşitli yerlerine konularak , ucundaki halkaya makaralar veya palangalar takılır.

M

MENDİREK

Bir limanın denizden korunmasını sağlayan iskele veya dalgakıran.

                                                                                    
N

NAVİGASYON

Bir tekneyi dünya üzerinde bir noktadan bir diğerine en kısa güvenli ve etkili biçimde ulaştırma sanatı.

N

NETA ETMEK

Dağınık ve düzensiz bir yeri tertip ve düzene sokmak.

                                                                                    
O

OMURGA

Teknenin en altında bulunan tüm boyunca uzanan ahşap parça veya metal teknelerde demir plaka.

O

ORSA SEYRİ

Yelkenli teknelerde rüzgara karşı gidilmesi. Teknenin gidiş yönü ile rüzgarın geliş yönü arasındaki açıyı en ufak yapacak şekilde seyir etmek.

                                                                                    
P

PALAMAR HALATI

Bir tekneyi iskele, rıhtım veya başka bir tekneye bağlamaya yarayan halatların genel adı.

P

PARAKETE

Bir teknenin süratini veya belli bir sürede katettiği yolu ölçmek için kullanılan alet.

P

PROTESTO

Bir yarış yatı tarafından rakibinin yarış kurallarına uymadığına dair yapılan itiraz.

P

PRUVA

Teknenin baş tarafının ötesinde, ufuk yönündeki alan.

P

PRUVA ISTIRALYASI

Direği burun kıç doğrultusunda destekleyen, teknenin başından direk tepesine uzanan halat.

P

PUSULA

Bir teknede önceden belirlenmiş bir istikamette gitmeye veya teknenin haritadaki yerini bulmak için görünen objelerin kerterizlerinin alınmasına yarayan alet.

P

PÜRMEÇE HALATI

Teknenin başından geriye veya kıçından ileri doğru çekilip, teknenin oynamasını engelleyen halat.

                                                                                                                                    
R

ROTA

Teknenin yönü ile kuzeyin yaptığı açı

R

RÜZGAR ALTI

Rüzgarın gittiği, tekneyi terk ettiği taraf.

R

RÜZGAR ÜSTÜ

Rüzgarın geldiği taraf.

S

SAĞANAK

Normal rüzgar şiddetinin üzerinde esen kısa süreli rüzgar.

S

SALMA

Bir teknenin bayılma kuvvetini azaltan ve rüzgara karşı ilerlemesini sağlayan, gövdesinin merkezinden suya doğru inen parça.

S

SEKSTANT

Denizde yatay ve dikey açıları ölçmede kullanılan geleneksel navigasyon aleti.

S

SİNTİNE

Tekne tabanının, omurganın iki yanında yer alan neredeyse düz kısmı.

                                                                                                                                    
Ş

ŞAMANDIRA

Kanal,sığlık gibi denizcilerin haberdar edilmesi gereken noktaları belirtmek için kullanılan yüzer işaret

                                                                                                                                    
T

TORNİSTAN

Geri geri giden bir teknenin hareketi.

T

TORPİL SALMA

Yarış yatlarında ağırlık olarak kullanılan,en alt ucuna büyük kurşun bir torpil konulmuş uzun levha.

T

TRAMOLA

Bir tekneyi önce rüzgara karşı daha sonra da rüzgarı diğer taraftan almaya başlayacak şekilde döndürmek.

T

TRİM ETMEK

Yelkeni,rüzgarı en iyi alacak şekilde iskotayla ayarlamak.

T

TÜY

Yatlarda yelkenin orsa yakasına belli aralıklarla konulmuş yün parçaları.Bunlar yelken üzerindeki hava akımının durumunu gösterir.

                                                                                    
U

ULUSLARARASI DENİZDE ÇATIŞMAYI ÖNLEME TÜZÜĞÜ

Teknelerin denizde karşılaştıklarında birbirlerine çarpmadan seyir etmeleri için uymaları gereken kurallar ve kullanmaları gereken ışık ve ses işaretlerinin tümü.

U

USKUNA

Genel olarak bu tekne ana direği öndekinden daha uzun olan iki direkli bir teknedir ancak üç,dört ve beş direklileride inşa edilmiştir.Sadece bir tane üretilmiş olan,Thomas W.Liwson adındaki bu tip teknenin ise tam yedi direği vardır.

U

USTURMAÇA

Tekneler iskeleye veya birbirine bağlanırken,zarar görmemeleri için aralarına konulan parça.

V

VARDAVELA

Teknedekilerin denize düşmelerini engellemek için yapılmış olan,belli aralıklarla dikilmiş,punteller arasına gerilmiş, baş ve kıçta ise ana puntellere bağlanan bir telden oluşur.

V

VİRA ETMEK

Bir demiri tekneye almak üzere dipten kaldırmak,yukarı çekmek.

V

VİYA

İstenen rotaya gelindiğinde dümenin bu rotada tutulması için verilen komut.Viya böyle!

Y

YAPRAKLAMA

Bir teknenin rüzgara doğru çok fazla dönmesi ile orsa yakasının dalgalanmaya başlaması.

Y

YAT

Felemenkçe “Jacht” kelimesinden türeyen bu terimin orijinal anlamı ‘prens,elçi gibi bir krallıktan diğerine yolculuk eden önemli şahsiyetleri taşıyan tekne’;günümüzdeki anlamı ticaret değilde keyif için kullanılan yelkenli veya motorlu teknedir.

Y

YATÇILIK

Sadece yelken gücünden yararlanarak gezme veya yarışma sporu.

Y

YAVL

İsmi felemenkçe ‘jol’ kelimesinden türeyen bir çeşit teknede kullanılan arma.Gerçek yavl arması ön direkte bir ana yelken ve iki ön yelken,dümenin arkasındaki bir mizanada ise yelkeni bulunan armadır.

Y

YEDEKLEME

Çekme halatı bağlayarak baştan veya yandan diğer bir tekneyi çekme.

Y

YEKE

Küçük yelkenli tekne ve yatların dümenini kontrol etmeye yarayan ahşap veya metalden yapılma çubuk.

Y

YELKEN

Rüzgarı yakalayıp,bir teknenin ilerlemesini sağlayacak şekilde kesilen ve gerilen,yelken bezi gibi uygun bir maddeden yapılan bez parçası.

                                                                                                                                    
Z

ZİNCİR KALOMA

Bir tekne demirli iken demirle salınan halat miktarı.

Z

ZİNCİRLİK

Demir çekildiğinde,teknede toplanan halat veya zincirinin konulduğu güverte altındaki bölme.